प्रश्नपत्रम्-2

 

 झारखण्ड अधिविद्य परिषद् की बारहवीं कक्षा की परीक्षा-2023 की                      तैयारी हेतु संस्कृत विषय का आदर्श प्रश्न पत्र-2

                                      वार्षिक परीक्षा-2022-2023

                                       माँडल प्रश्न पत्र(वस्तुनिष्ठ)

                                              कक्षा-द्वादश

                                            विषय-संस्कृत

समय-1.30 घंटा/पूर्णांक-40

सामान्य-निर्देशाः-

*अस्मिन् प्रश्नपत्रे 40 वस्तुनिष्ठप्रश्नाः सन्ति।

*सर्वे प्रश्नाः समानांकाः।

*सर्वे प्रश्नाः अनिवार्याः।

*प्रदत्तेषु विकल्पेषु उचितम् उत्तरं चिनुता।

निर्देशःअधोलिखितं अपठितगद्यांशं पठित्वा प्रदत्तान् प्रश्नान् विकल्पेभ्यः उत्तरं चिनुत -

बाल्मीकिः लौकिक संस्कृतसाहित्यस्य आदि कविः मन्यतेः।तस्य रामायणं च आदि कविः मन्यते।रामायणस्य कथाविलक्षणा अस्ति। कथ्यते यत् एकदा बाल्मीकिः तमसा तीरे भ्रमण आसीत्।अकस्मात् तस्य दृष्टिः एकेन व्याधेनाशरेशविध्यामाने क्रौञ्चे अपतत् । एतत् कारूणिकं दृश्यं दृष्ट्वा सहसैव वाल्मीकि मुखात् एषा वाणी निस्सृता -

"मा निषाद प्रतिष्ठा त्वमगमः शाश्वतोः समाः ।

यत्क्रौञ्चमिथुनादेकमवधीः काममोहितम् ।।

रामायणं भारतीयानां राष्ट्रकाव्यम् अस्ति । अयं ग्रन्थः भारतस्य पुरातन संस्कृतेः दर्पणः अस्ति । रामः आदर्श पुत्रस्य, आदर्श भ्रातुः, आदर्श नृपस्य च उदाहरणानि प्रस्तौति । लक्षणः कनीयसः भ्रातुरादर्शरूपं प्रस्तौति । सीता आदर्श भार्यायाः उदाहरणं प्रस्तौति । एवमेव दशरथः आदर्श पितुः हनुमान भक्तिमतः सेवकस्य सुग्रीवः च आदर्श मित्रस्य अनुकरणीयानि उदाहरणानि प्रस्तुवन्ति ।

1.लौकिक संस्कृत साहित्यस्य आदि कविः कः अस्ति ?

(A).विलक्षणः

(B).कारूणिकं

(C).दर्पणः

(D).बाल्मीकिः

2. कस्य दृष्टि क्रौञ्चे अपतत् ?

(A).बाल्मीकेः

(B).संस्कृतेः

(C).पुत्रस्य

(D).भक्तिमतः

3. 'तटे' इति पदस्य किं पर्यायपदं अत्र प्रयुक्तम् ?

(A).संस्कृतेः

(B).तीरे

(C).तस्य

(D).क्रौञ्चे

4. 'सखायाः' इत्यस्य अत्र समानार्थकम् किं प्रयुक्तम् ?

(A).पुत्रस्य

(B)भक्तिमतः

(C).मित्रस्य

(D).विलक्षणः

5.जहातीह-अस्य सन्धिं-विच्छेदं किम् ?

(A).जहात + इह

(B).जहातु + इह

(C).जहाति + इह

(D).जहाती + इह

6.हि + अकर्मण:-अस्य सन्धिंपदं किम् ?

(A).हि अकर्मण

(B).ह्यकर्मणः

(C).हिकर्मण

(D)ह्युकर्मणः

7. शरीरयात्रापि-अस्य सन्धिं-विच्छेदं किम् ?

(A).शरीरयात्रा + अपि

(B).शरीरेयात्रा + अपि

(C).शरीरयात्रायाः + अपि

(D).शरीरयात्राय + अपि

8.पुरुषः + अश्नुते अस्य सन्धिंपदं किम् ?

(A).पुरुषऽश्नुते

(B).पुरुषोश्नुते

(C).पुरुषेऽश्नुते

(D).पुरुषोऽश्नुते 

9.कुलस्य व्रतम्-अस्य समासिक विग्रहं कुरुत-

(A).कुलव्रतम

(B).कुलव्रतम्

(C).कुलव्रतः

(D).कुलव्रतस्य

10..वनान्तरे-अस्य समासिक विग्रहं कुरुत-

(A).वनस्य अन्तरे

(B).वन अन्तरे

(C).वनम् अन्तरे

(D).वनाय अन्तरे

11.प्रकृतिसिद्धम्-अस्य समासिक विग्रहं कुरुत-

(A).प्रकृत्य सिद्धम्

(B).प्रकृत्यस्य सिद्धम्

(C).प्रकृत्या सिद्धः

(D).प्रकृत्या सिद्धम्

12.गुणलुब्धाः-अस्य समासिक विग्रहं कुरुत-

(A)..गुण लुब्धाः

(B)..गुणेन लुब्धाः

(C).गुणानां लुब्धाः

(D)..गुणस्य लुब्धाः

13.उपत्यका + तसिल्-अस्य प्रत्यय संयोजनं कृत्वा लिखत -

(A).उपत्यकातः

(B).उपत्यकातसिल्

(C).उपत्यकातसि

(D).उपत्यकातस

14.√ग्रस् + शानच्-अस्य प्रत्यय संयोजनं कृत्वा लिखत -

(A)ग्रस्यमानच्.

(B).ग्रस्यमानः

(C).ग्रस्यमाने

(D).ग्रस्यमानाय

15.मृत् + मयट्-अस्य प्रत्यय संयोजनं कृत्वा लिखत -

(A).मृत्मयट्

(B).मृतमयट्

(C).मृण्मयम्

(D).मृण्मय

16.अर्थी-अस्य प्रकृति-प्रत्ययं पृथक कृत्वा लिखत -

(A).अर्थ + इन

(B).अर्थ + इन्

(C).अर्थ + इनि

(D).अर्थि + इन

17.कैः गुणैः सर्वः अवशः कर्म कार्यते? 

(A) प्रकृतिजैः 
(B) पूर्वसञ्चितैः 
(C) प्रारब्धैः 
(D) सुसंस्कारैः। 

18.कौत्सः कस्य शिष्यः आसीत् ?
(A) रघोः
(B) महर्षेः
(C) महर्षिवरतन्तोः
(D) वसिष्ठस्य।

19. बटवः अश्वं कथं वर्णयन्ति ? 

(A) भूतविशेषम् 

(B) भूतम् 

(C) राजाश्वम् 

(D) विशेषम्। 

20.बुद्धियुक्तः अस्मिन् संसारे के जहाति?

(A) सुकृते 
(B) दुष्कृते 
(C) अकर्मणी 
(D) सुकृतदुष्कृते। 

21.कीदृशे मनसि उपदेशगुणाः प्रविशन्ति। 

(A) मलिने 
(B) अपगतमले 
(C) छलयुक्ते 
(D) छलान्विते।  

22. मरालस्य मानसं कं विना न रमते। 

(A) मनः 
(B) मानसम् 
(C) सरोवरम् 
(D) पुण्यतालम्। 

23.सहसा किं न विदधीत ? 

(A) भोजनम् 
(B) पठनम् 
(C) क्रियाम् 
(D) शय्याम्। 

24.'अर्श' इति पदं कस्मै प्रयुक्तम् ? 

(A) आकाशाय 
(B) द्वीपाय 
(C) समुद्राय 
(D) पर्वताय। 
25. श्रीनायार: स्ववेतनस्य अर्धाधिकं भागं कुत्र प्रेषयति स्म ? 

(A) कानपुरम् 
(C) मद्रासम्
(B) पूनानगरम्  
(D) केरलम्। 

26. द्वितीयरत्नेन किम् उत्पद्यते ?

(A) वस्त्रादिकम्

(B) भूषणादिकम्

(C) भोजनादिकम्

(D) रत्नादिकम्।

27.अश्वत्थमते मानवाः तृणवत् कम् उपेक्षन्ते? 

(A) आत्मानम् 

(B) खगान् 

(C) स्नेहम् 

(D) पशून्।

28.वाक्यमध्ये प्रविश्य सर्वं कार्य केन विनाश्यते ? 

(A) स्वामिना 
(B) सेवकेन 
(C) अधिकारिणा 
(D) किन्तुना। 

29.सायं समये भगवान् भास्करः कुत्र जिगमिषुः भवति ? 

(A) गङ्गायाम् 
(B) समुद्रम्
(C) अस्तम् 
(D) उदयम्। 

30. शिववीरस्य विश्वासपात्रं किं स्थानं प्रयाति स्म ? 

(A) वनानि 
(B) चित्राणि 
(C) भवनानि 
(D) भुवनानि। 

31. कस्मात् अर्थं निष्क्रष्टुम् रघुः चकमे ?

(A) कृष्णात्

(B) इन्द्रात्

(C) कुबेरात्

(D) शिवात्।

32.अकर्मणः किं ज्यायः। 

(A) कर्म 
(B) विकर्म 
(C) सत्कर्म 
(D) कुकर्म। 

33. लक्ष्मीमदः कीदृशः ?

(A) उपशमः 
(B) अपरिणामः 
(C) अपरिणामोपशमः 
(D) सुखावहः। 
34.मन्त्रकृताम् अग्रणीः कः आसीत् ?

(A) रघुः

(B) दिलीपः

(C) रामः

(D) वरतन्तुः

35.राजपुरुषस्य तीक्ष्णतरा आयुधश्रेण्यः कीदृशीं वाचं न सहन्ते ? 

(A) दृप्ताम् 

(B) सुप्ताम्

(C) मधुराम् 

(D) असत्ययुक्ताम्।  

36. कैः गुणैः सर्वः अवशः कर्म कार्यते? 

(A) प्रकृतिजैः 
(B) पूर्वसञ्चितैः 
(C) प्रारब्धैः 
(D) सुसंस्कारैः। 

37. केषाम् उपदेष्टारः विरलाः सन्ति? 

(A) गुरूणाम् 
(B) शठानाम् 
(C) राज्ञाम् 
(D) अल्पज्ञानाम्। 
38.कीदृशं भूषणं न क्षीयते ? 

(A) स्वर्णभूषणम् 
(B) ताम्रभूषणम् 
(C) रजतभूषणम् 
(D) वाग्भूषणम्। 

39. पर्वता: कति सन्ति ? 
(A) नव 
(B) सहस्रम् 
(C) अष्ट 
(D) सप्त।

40.पत्रलेखिका कस्य हस्तयोः अनाथाश्रमं समर्प्य सौप्रास्थानिकीमिच्छति ? 
(A) पुत्रस्य 
(B) श्रीदासस्य 
(C) श्रीनायारस्य 
(D) सर्वकारस्य। 

-------------------------------------

झारखण्ड अधिविद्य परिषद् की बारहवीं कक्षा की परीक्षा-2023 की                     तैयारी हेतु संस्कृत विषय का आदर्श प्रश्न पत्र-2

                                              माँडल प्रश्न पत्र(विषयनिष्ठ)

                                                      कक्षा-द्वादश

                                                     विषय-संस्कृत

समय-1.30 घंटा/पूर्णांक-40

सामान्य-निर्देशाः-

1. सर्वेषां प्रश्नानाम् उत्तराणि संस्कृते एव कर्त्तव्याणि-

2. सर्वेषां प्रश्नानाम् संख्या 19 अस्ति ।

3. प्रश्न संख्या 1 तः 7 पर्यन्तम् अति- लघूत्तरीयाः प्रश्नाः सन्ति अस्य कृते 2-2 अंक निर्धारितौ स्तः केचन पंच प्रश्नान् उत्तरत।

4. प्रश्न संख्या 8तः 14 पर्यन्तम् लघूत्तरीयाः प्रश्नाः सन्ति अस्य कृते 3-3 अंका: निर्धारिताः केचन पंचैव प्रश्नाः समाधेयाः ।

5. प्रश्न संख्या 15तः 19 पर्यन्तं दीर्घत्तरीयाः प्रश्नाः सन्ति अस्य कृते 5-5 अंकाः निर्धारिताः केचन त्रयैव प्रश्नान् उत्तरत।

                          

                                                खण्ड क

1.श्रीनायारः कुत्र गमनाय इच्छां न प्रकटितवान् ?

2. मन्त्रकृताम् अग्रणीः कः आसीत् ?

3.“उद्भिज्जपरिषद्' इति पाठस्य लेखकः कः अस्ति ?

4. बुद्धियुक्तः अस्मिन् संसारे सुकृतदुष्कृते जहाति ?

5.नीडेषु के प्रतिनिवर्तन्ते ?

6.सहसा किं न विदधीत ?

7.योगः कः कथ्यते ?

खण्ड -ग

(लघु उत्तरीय प्रश्न)

सर्वे प्रश्नाः समानांकाः।केचन पंच प्रश्नान् उत्तरत-

8.सन्धिं कुरुत-

(क). तत्र + एव + अस्य 

(ख).सर्वाणि + एव 

(ग).मत् + निर्मितम् + एकम्

9.सन्धिं-विच्छेदं कुरुत-

(क).द्वयोरुपर्येव 

(ख). किलैकोऽधिकारी

(ग). मानवा इव

10.समस्तपदं लिखत -

(क).महान्तः पादपाः

(ख).सृष्टिः एव धारा, तासु

(ग). करतलं गतान्

11.समासिक विग्रहं कुरुत-

(क). वीरपुरुषाः

(ख).शान्तिसुखम्

(ग).मेघमाला

12.उचितं विभक्तिं संयोज्य रिक्तस्थानानि पूरयत-

(क). (विद्यालय )----------- परित: वृक्षाः सन्ति ।

(ख).रामः रावणं ( बाण )----------- हतवान् ।

(ग). ( अग्नि )----------- स्वाहा ।

13.प्रकृति-प्रत्ययौ संयोज्य लिखत -

(क).वि + √धा + ल्यप्

(ख).√गम् + क्त्वा

(ग).√स्था + क्त

14.उचित क्रियापदैः रिक्तस्थानानि पूरयत-

(क).सप्त समुद्राः अस्मद्वेदेऽपि प्रकटाः-----।(भवति,भवन्ति)

(ख).वृक्षाः लेखनी भवेयुः समुद्रोऽपि मसी-----।(भवेत्,भवति)

(ग).योगाचार्यः श्यामपट्टे लिखित्वा-----।(बोधति,बोधयति)

खण्ड-घ

(दीर्घ उत्तरीय प्रश्न)

सर्वे प्रश्नाः समानांकाः।केचन त्रयाणां प्रश्नानाम् उत्तरं दीयताम-

15.विद्यालयात् दिनद्वयस्य अवकाशार्थं प्राचार्यं प्रति आवेदनपत्रं लिखत।

16.महाकाव्यम् इति विधायाः वैशिष्ट्यं प्रतिपादयत। 

17.अधः मंजूषायां प्रदत्तशब्दसहायतया रिक्त स्थानानि पूरयत- 1х5=5

अनीशः - नमस्ते! किं कुशला त्वम् ?

रमा - आम् ! (i)---------------------------।

अनीशः - किं तव समीपं संगणकयंत्रम् अस्ति ?

रमा - आम् ! (ii)---------------------------।

अनीशः - (iii)--------------------------- ?

रमा - त्रिंशत् सहस्त्ररुप्यकाणि ।

अनीशः - किम् एतेषां रुप्यकाणां व्ययः सार्थकः अस्ति न वा ?

रमा - (iv)--------------------------- |

अद्यत्वे त्वम् यंत्रे अनेकानि कार्याणि कर्तुं पारयसि ।

अनीश: – अहम् अपि गृहं गत्वा कमपि उपायं चिन्तयामि येन मम पिता अपि मम निवेदनं स्वीकुर्यात् ।

रमा - (v)---------------------------।

मञ्जूषा- मूल्यं किम् ?, आशासे शीघ्रम् एव तव समीपे अपि एतत् यन्त्रं भविष्यति।अहं कुशला अस्मि। मम जनकः मम जन्मदिवसे उपहाररूपेण इदम् अयच्छत् ।नूनं सार्थकः अस्ति।

18.चित्रं दृष्ट्वा पंचवाक्यानि रचयत- 1🗙5＝5

19.अधोलिखितायां कथायां मंजूषायां पदानि अवचित्य रिक्तस्थानानि पूर्ति क्रियताम् - 1/2х10-5

एकदा एकः राजा भोजनं(i)---------------स्म । राजपुरुषाः एकम् ऋषिकुमारं(ii)---------------दृष्ट्वा अवदन् - भवान् अपि(iii)---------------करोतु ।सः तरुण: ऋषिकुमारः(iv)---------------भोः ! अहं(v)---------------कृत्वा एव भोजनं करोमि।ये जना: वृद्धाः(vi)---------------तेभ्यः एव भोजनं(vii)-------------। सः एकः(viii)---------------ऋषिकुमारः(ix)-----------। राजा तस्य समीपं गत्वा(x)---------------अकरोत् ।

 मञ्जूषा - आसीत्,असहायाः, वितरति, ज्ञानार्जनम्,अवदत्,प्रायच्छत्, श्रमं, दृष्ट्वा, भोजनं, ज्ञानी।

-------------------------------------

झारखण्ड अधिविद्य परिषद् की बारहवीं कक्षा की परीक्षा-2023 की  तैयारी हेतु संस्कृत विषय                                                        का आदर्श प्रश्न पत्र-2का उत्तर

                                                     माँडल प्रश्न पत्र(वस्तुनिष्ठ)-2 

उत्तरम्-

1.(D).बाल्मीकिः

2.(A).बाल्मीकेः

3.(B).तीरे

4.(C).मित्रस्य

5.(C).जहाति + इह

6.(B).ह्यकर्मणः

7. (A).शरीरयात्रा + अपि

8.(D).पुरुषोऽश्नुते 

9.(B).कुलव्रतम्।

10.(A).वनस्य अन्तरे

11.(D).प्रकृत्या सिद्धम्

12.(C).गुणानां लुब्धाः

13.(A).उपत्यकातः

14.(B).'ग्रस्यमानः

15.(C).मृण्मयम्

16.(C).अर्थ + इनि > इन्

17.(A) प्रकृतिजैः

18.(C) महर्षिवरतन्तोः

19.(A) भूतविशेषम् 

20.(D) सुकृतदुष्कृते।

21.(B) अपगतमले 

22. (B) मानसम् 

23.(C) क्रियाम् 

24.(A) आकाशाय 

25.(A) कानपुरम् 

26. (C) भोजनादिकम्

27.(B) खगान् 

28.(C) अधिकारिणा 

29.(B) समुद्रम्

30.(A) वनानि 

31. (C) कुबेरात्

32.(A) कर्म 

33. (B) अपरिणामः 

34.(D) वरतन्तुः

35.(A) दृप्ताम् 

36.(A) प्रकृतिजैः

37.(C) राज्ञाम् 

38.(D) वाग्भूषणम्। 

39.(A) सप्त

40.(C) श्रीनायारस्य

-------------------------------------

झारखण्ड अधिविद्य परिषद् की बारहवीं कक्षा की परीक्षा-2023 की  तैयारी हेतु संस्कृत विषय                                                        का आदर्श प्रश्न पत्र-2का उत्तर

                                                     माँडल प्रश्न पत्र(विषयनिष्ठ)-2 

उत्तरम्-

1.श्रीनायार: स्वराज्यं केरलं प्रति गमनाय इच्छां न प्रकटितवान् ।

2. उपार्जितानां वित्तानां रक्षणं त्यागेन भवति।

3. 'उद्भिज्जपरिषद्' इति पाठस्य लेखकः पण्डित-हृषीकेश-भट्टाचार्यः अस्ति।

4. वाक्यमध्ये प्रविश्य सर्वं कार्यं किन्तुना विनाश्यते।

5.नीडेषु कलविड्काः प्रतिनिवर्तन्ते।

6.सहसा क्रियां न विदधीत ?

7.योगश्चित्तवृत्तिनिरोधः

8.

(क).तत्रैवास्य

(ख).सर्वाण्येव

(ग).मन्निर्मितमेकम्

9.

(क).किल + एकः + अधिकारी 

(ख).द्वयोः + उपरि + एव

(ग). मानवाः + इव 

10.

(क). महापादपाः

(ख).सृष्टिधारासु

(ग).करतलगतान्

11.

(क).वीराः पुरुषा

(ख).शान्तिः च सुखं च तयोः समाहारः

(ग).मेघानां माला

12.

(क).विद्यालयं

(ख).बाणेन

(ग).अग्नये

13.

(क).विधाय 

(ख).गत्वा 

(ग). स्थितः

14.

(क).भवन्ति

(ख).भवेत्

(ग).बोधयति

15.उचित माध्यमेन स्वयं लिखत।

16.उचित माध्यमेन स्वयं लिखत।

17.

(i).अहं कुशला अस्मि।

(ii).आशासे शीघ्रम् एव तव समीपे अपि एतत् यन्त्रं भविष्यति।

(iii).मूल्यं किम् ?

(iv).मम जनकः मम जन्मदिवसे उपहाररूपेण इदम् अयच्छत् ।

(v).नूनं सार्थकः अस्ति।

18.उचित माध्यमेन स्वयं लिखत।

19.

(i).वितरति

(ii).असहायाः

(iii).अवदत्

(iv).अवदत्

(v).श्रमं

(vi).दृष्ट्वा

(vii).प्रायच्छत्

(viii).ज्ञानी

(ix).आसीत्

(x).ज्ञानार्जनम्

-------------------------------------